Sử dụng hóa chất công nghiệp, hóa chất ngoài danh mục cho phép trong chuỗi cung ứng thực phẩm đang là bài toán thách thức công tác quản lý an toàn. Vụ việc triệt phá đường dây sản xuất hơn 1.000 tấn giá đỗ bằng chất cấm 6-Benzylaminopurine (6-BAP) tại TP.HCM vừa qua là một minh chứng điển hình cho thấy mức độ nguy hại khi các quy trình kiểm soát độc chất bị buông lỏng.
Khởi tố đường dây sử dụng độc chất quy mô lớn
Ngày 1/6, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) – Công an TP.HCM đã chính thức ra quyết định khởi tố 3 vụ án, bắt tạm giam 4 bị can bao gồm: Lưu Văn Thiệp (SN 1992), Lâm Văn Hưng (SN 1993, cùng quê tỉnh Ninh Bình), Nguyễn Văn Định (SN 1992, ngụ TP. Hà Nội) và Trần Văn Nghĩa về hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Trước đó, trong chiến dịch cao điểm rà soát địa bàn vào tháng 5/2026, lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra đồng loạt 3 cơ sở sản xuất nông sản dân sinh tại Phường 11, Quận Gò Vấp. Tại đây, cảnh sát kinh tế đã phát hiện và tạm giữ 860 lu nhựa chứa thành phẩm cùng hàng trăm lít dung dịch hóa chất độc hại đã pha chế sẵn phục vụ quy trình thúc tăng trưởng.
Thủ đoạn ngụy trang hóa chất và lỗ hổng từ “tiếng lóng”
Theo lời khai của các đối tượng, hoạt chất chính được sử dụng trong quá trình ngâm ủ là 6-Benzylaminopurine (6-BAP). Để che giấu cơ quan chức năng và bảo mật thông tin trong chuỗi cung ứng bất hợp pháp, các đối tượng đã sử dụng tiếng lóng, gọi hoạt chất này là nước “kẹo”.
Khuyến cáo kỹ thuật: 6-Benzylaminopurine (6-BAP) là một cytokinin thế hệ đầu thuộc nhóm chất điều hòa sinh trưởng thực vật. Tuy nhiên, hoạt chất này hoàn toàn không thuộc danh mục được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm và danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép lưu hành tại Việt Nam.
Dù nhận thức rõ mức độ nguy hại của độc chất đối với cơ thể người, các chủ cơ sở vẫn cố tình pha trộn vào nguồn nước giếng khoan để ngâm ủ hạt đỗ xanh. Mục đích kỹ thuật của việc can thiệp hóa chất này nhằm ức chế sự phát triển của rễ, ép dưỡng chất tập trung vào thân, giúp giá đỗ phình to, mập mạp, tăng trọng lượng ảo và tối ưu hóa ngoại hình sản phẩm để trục lợi.
Độc tính của 6-BAP và hệ quả từ quy mô tiêu thụ 1.000 tấn
Dữ liệu điều tra mở rộng của cơ quan chức năng cho thấy mức độ nghiêm trọng về mặt an toàn hóa chất khi các cơ sở này đã vận hành sai quy định liên tục từ năm 2022 đến nay. Trung bình mỗi ngày, khoảng 3 tấn giá đỗ “ngậm” độc chất được đưa ra thị trường, cung cấp trực tiếp cho các chợ đầu mối và quán ăn tại Quận Gò Vấp và Quận Bình Thạnh.
Tổng khối lượng hóa chất cấm tồn dư trong nông sản tuồn ra thị trường ước tính vượt ngưỡng 1.000 tấn, mang lại nguồn doanh thu bất chính khoảng 8 tỷ đồng.
Xét dưới góc độ an toàn hóa chất và y học lao động, việc tiếp xúc hoặc hấp thụ thực phẩm tồn dư hàm lượng 6-BAP liều cao sẽ gây ra các hệ quả nghiêm trọng:
- Hệ quả cấp tính: Gây nhiễm độc hóa chất cấp tính, suy hô hấp, khó thở, rối loạn tiêu hóa nặng và tổn thương nhu mô phổi.
- Hệ quả mãn tính: Độc chất tích tụ lâu ngày làm biến đổi cấu trúc tế bào, có nguy cơ cao gây dị tật thai nhi ở phụ nữ mang thai và kích phát các bệnh lý nan y nghiêm trọng.
Bài học về quản lý hóa chất và an toàn công nghiệp
Vụ việc trên là hồi chuông cảnh báo cho các doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc thắt chặt chuỗi cung ứng hóa chất, đặc biệt là các nhóm chất điều hòa sinh trưởng, chất kích thích gốc công nghiệp.
Công an TP.HCM khuyến cáo nghiêm khắc: Mọi hành vi mua bán, sử dụng hóa chất ngoài danh mục, đặc biệt là chất 6-BAP trong chuỗi chế biến thực phẩm đều cấu thành hành vi vi phạm pháp luật hình sự. Đối với các đơn vị hoạt động trong ngành công nghiệp hóa chất, việc thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc và kiểm soát mục đích sử dụng cuối của khách hàng là bắt buộc để ngăn chặn tình trạng hóa chất độc hại bị tuồn ra các cơ sở sản xuất dân sinh.
Bảo Bình Chemicals: Đồng hành cùng doanh nghiệp tuân thủ pháp luật
Trong bối cảnh cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, việc thượng tôn pháp luật là nền tảng cốt lõi giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, bảo vệ uy tín thương hiệu và đảm bảo an toàn kinh doanh.
Hướng đến mục tiêu “Kinh doanh hóa chất an toàn – minh bạch – đúng pháp luật, nói không với các hành vi sử dụng sai mục đích”, Bảo Bình Chemicals sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp qua các giải pháp chuyên sâu:
- Tư vấn pháp lý & Thủ tục: Xin giấy phép, khai báo hóa chất, các thủ tục pháp lý liên quan…
- An toàn & Vận hành: Huấn luyện an toàn hóa chất, quản lý kho bãi tiêu chuẩn.
- Quản trị rủi ro: Rà soát hồ sơ pháp lý, kiểm tra điều kiện kinh doanh và xây dựng quy trình quản lý nội bộ đúng quy định…
Bảo Bình Chemicals – Đồng hành cùng doanh nghiệp nâng cao an toàn – phát triển bền vững!