Quản lý hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) hóa chất đúng pháp luật là yếu tố cốt lõi để vừa khơi thông dòng chảy thương mại cho doanh nghiệp, vừa ngăn chặn hiệu quả các hành vi gian lận thuế tại cửa khẩu. Những kiến nghị tháo gỡ vướng mắc vừa qua giữa Bộ Tài chính và Bộ Công Thương chính là bước đi thực tế nhằm chuẩn hóa quy trình thông quan, đồng thời xây dựng một hành lang pháp lý minh bạch trong bối cảnh toàn ngành đang chuyển mình theo luật mới.
Cắt giảm thủ tục cho nhóm hóa chất công nghiệp khối lượng lớn
Liên quan đến việc triển khai Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành, Bộ Tài chính đã nhận được nhiều phản ánh từ cơ quan Hải quan và cộng đồng doanh nghiệp về những “điểm nghẽn” làm kéo dài thời gian thông quan.
Để giải quyết bài toán này, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Công Thương xem xét, đánh giá để điều chuyển 02 mặt hàng bao gồm: Phenol (Mã CAS: 108-95-2, mã HS: 2907.11.00) và Vinyl benzene / styren (Mã CAS: 100-42-5, thuộc Hỗn hợp chất Chương 39) từ Phụ lục III (Danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt) sang Phụ lục II (Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện).
Theo đánh giá thực tế của cơ quan Hải quan, đây là các mặt hàng được doanh nghiệp thường xuyên nhập khẩu với khối lượng lớn để làm nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất công nghiệp thông thường. Việc duy trì cơ chế “kiểm soát đặc biệt” quá mức cần thiết đối với nhóm chất này đang làm phát sinh thêm nhiều thủ tục hành chính không đáng có, trực tiếp làm gia tăng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc điều chuyển phân loại sẽ vừa đảm bảo yêu cầu quản lý chuyên ngành, vừa phù hợp với chủ trương cải cách hành chính hiện nay.
Tháo gỡ “nghịch lý 1%” và xóa mờ vùng xám pháp lý tại cửa khẩu
Một trong những vướng mắc lớn nhất đang khiến dòng hàng hóa bị “mắc kẹt” tại cửa khẩu nằm ở quy định kiểm soát hàm lượng hợp chất.
-
Vướng mắc về giám định: Theo quy định tại Nghị định số 24/2026/NĐ-CP, hợp chất chứa chất cần kiểm soát đặc biệt có hàm lượng lớn hơn 1% khối lượng thì bắt buộc phải có Giấy phép XNK. Tuy nhiên, một nghịch lý là hiện nay chưa có tổ chức, đơn vị giám định nào tại Việt Nam thực hiện được việc tách và xác định thành phần từng đơn chất riêng lẻ trong hợp chất. Bộ Tài chính đề nghị Bộ Công Thương nhanh chóng ra hướng dẫn hoặc chỉ định đích danh tổ chức có chức năng này để Hải quan có căn cứ tính thuế chính xác, doanh nghiệp sớm được thông quan.
-
Vùng xám tại Khu chế xuất & Kho ngoại quan: Nghị định số 26/2026/NĐ-CP hiện đang bỏ ngỏ, chưa có quy định cụ thể hay loại trừ đối với hoạt động mua bán, trao đổi hóa chất giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất, hoặc luân chuyển qua các kho ngoại quan. Sự thiếu rõ ràng này đang tạo ra những rủi ro pháp lý lớn cho doanh nghiệp và dễ bị lợi dụng làm kẽ hở lách luật.
Trách nhiệm minh bạch thông tin và bảo vệ nguồn thu ngân sách
Đối với công tác quản lý biên mậu, việc chuẩn hóa dữ liệu hàng hóa mang ý nghĩa sống còn để bảo vệ nguồn thu ngân sách, ngăn chặn triệt để nạn khai sai mã hàng nhằm mục đích gian lận thuế.
“Việc tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hóa chất không chỉ đơn thuần là đẩy nhanh tốc độ thông quan, mà cốt lõi là phải tạo ra một cơ chế giám sát minh bạch, chặt chẽ. Chúng ta kiên quyết cắt giảm những thủ tục hành chính gây phiền hà cho doanh nghiệp làm ăn chân chính, nhưng cũng sẽ lập hàng rào kỹ thuật nghiêm ngặt để ngăn chặn các hành vi trục lợi, khai gian dối mã ngành nhằm mục đích né thuế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước.” – Đại diện Tổng cục Hải quan chia sẻ.
Để tạo giải pháp căn cơ, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Công Thương sớm xây dựng Thông tư ban hành Danh mục các hóa chất có đầy đủ thông tin về thành phần, tính chất lý hóa, tính năng và công dụng. Trên cơ sở đó, Cục Hải quan sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn phối hợp chặt chẽ để áp mã HS chính xác và đồng bộ, không cho các đối tượng xấu cơ hội lợi dụng lỗ hổng mập mờ để gian lận.
Đồng thời, đối với các loại hóa chất có rủi ro cao như 2-Bromo-4′-methylpropiophenone (Mã CAS: 1451-82-7) — loại hóa chất thường bị lợi dụng làm dung môi công nghiệp nhưng thực chất dễ bị dùng sai mục đích — Bộ Tài chính kiến nghị cần bổ sung ngay vào diện kiểm soát đặc biệt (Phụ lục III) tại Nghị định số 24/2026/NĐ-CP để quản lý chặt chẽ ngay từ khâu cửa khẩu.
Bảo Bình Chemicals: Đồng hành cùng doanh nghiệp tuân thủ pháp luật
Trong bối cảnh hệ thống luật định liên quan đến Luật Hóa chất 2025 và các Nghị định mới ban hành năm 2026 đang siết chặt giám sát kịch trần, các doanh nghiệp XNK cần chủ động nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật để hạn chế tối đa rủi ro bị dừng hàng tại cảng hoặc bị xử phạt thuế.
Hướng đến mục tiêu “Kinh doanh hóa chất an toàn – minh bạch – đúng pháp luật”, Bảo Bình Chemicals sẵn sàng đồng hành và chia sẻ gánh nặng cùng các cơ sở, doanh nghiệp trên toàn quốc qua các giải pháp chuyên sâu:
- Tư vấn áp mã HS & Thủ tục: Bảo Bình Chemicals hỗ trợ rà soát chứng thư, tài liệu kỹ thuật để giúp doanh nghiệp áp chính xác mã HS, thực hiện khai báo hóa chất trực tuyến và hoàn thiện nhanh hồ sơ xin giấy phép đối với các diện kiểm soát đặc biệt.
- Xác minh hàm lượng & Giám định: Đơn vị hỗ trợ kết nối chặt chẽ với các cơ quan kiểm định có thẩm quyền, chuẩn bị các phương án chứng minh hàm lượng hợp chất (đặc biệt là ngưỡng 1% khối lượng) nhằm phục vụ công tác thông quan nhanh chóng, hạn chế tối đa tình trạng giam hàng.
- Quản trị rủi ro pháp lý biên mậu: Chủ động rà soát, đối chiếu quy trình mua bán, luân chuyển hóa chất giữa doanh nghiệp nội địa với khu chế xuất, kho ngoại quan theo đúng các thông tư, nghị định mới nhất của Bộ Công Thương nhằm triệt tiêu các nguy cơ lách luật vô ý.
Bảo Bình Chemicals – Đồng hành cùng doanh nghiệp nâng cao an toàn – phát triển giao thương bền vững!